Arıburnu gömme ateşkesi

19 Mayıs’ta Osmanlı kuvvetleri Arıburnu cephesine genel taarruz yapmış, hat kırılmamıştır. Taarruz, 25 Nisan’dan beri koy ile sırt kenarı arasında duran çizgiye gelmiştir. 20–23 Mayıs arasında adı konmuş bir muharebe yoktur. 24 Mayıs’ta iki taraf, aynı hatta ölüleri gömmek için ateşkes yapar. Bu bir muharebe değildir.

Osmanlı tarafında cephe, 3. Kolordu’nun sahasındadır. Komutan Esat Paşa’dır. 5. Ordu’nun komutanı Liman von Sanders’tır. 19. Tümen’in komutanı Mustafa Kemal’dir. Ateşkes, bu kolordunun Arıburnu kesimindeki hat boyuncadır. Seddülbahir ve Kirte bu günün konusu değildir. Güney uçta ayrı bir cephe durur.

İtilaf tarafında ANZAK’ın komutanı William Birdwood’dur. Alexander Godley’in tümeni Arıburnu’ndadır. William Bridges 15 Mayıs’ta ağır yaralanmıştır; 24 Mayıs’ta bu hattın başında yoktur. Kara harekâtının komutanı Ian Hamilton’dır. Ateşkes, iki komutanlığın anlaşmasıyla, koyun üstündeki siperler arasında uygulanır.

Gün boyu çarpışma durur. Gömme işi hat boyunca yapılır. Hat yer değiştirmez. Kimse bu duruşu bir taarruz diye kullanmaz. Süre bitince çarpışma düzeni geri gelir. Cephe, 19 Mayıs akşamındaki yerindedir. Conkbayırı ve Kanlısırt henüz ayrı muharebe değildir; onlar Ağustos’tadır.

Harita işareti Arıburnu koyunun merkezidir. Ateşkes için ayrı bir tepe işareti konmamıştır. Ertesi gün, 25 Mayıs’ta, aynı koyun açıklarında HMS Triumph batar. O batış bir kara muharebesi değildir ve ateşkesin parçası da değildir.

Ateşkes, 19 Mayıs taarruzunun bıraktığı hat boyuncadır. İki taraf gömme işini siperlerin arasında yapar. Çizgi koyun üstünde kalır; Conkbayırı’na veya Kanlısırt’a doğru yürümek bu günün işi değildir. Süre bitince nöbetçiler yerlerine döner ve çarpışma düzeni başlar. Ertesi günkü Triumph batışı denizde, koyun açıklarındadır. Ateşkes ona bağlanmaz. 24 Mayıs, Arıburnu’nda adı konmuş bir muharebe değil, iki tarafın gömme için durduğu gündür.