Seddülbahir tahliyesi

Seddülbahir, 25 Nisan 1915’ten beri tutulan güney köprübaşıdır. Beş kumsaldan içeri Kirte alınamamış, Zığındere ve Kerevizdere de köyü geçememiştir. Ağustos hareketi kuzeyde, Arıburnu ve Anafartalar’da kapanmıştır. O iki saha 19–20 Aralık gecesi boşaltılmıştır. Güney uç üç hafta daha tutulur. 8–9 Ocak 1916’da o da boşaltılır. Çanakkale kara harekâtı biter.

Osmanlı tarafında bu cephe Güney Grubu’dur. Vehip Paşa Temmuz 1915’te grubun komutanı olmuştur. 5. Ordu’nun başında Liman von Sanders vardır. Kirte ve gerisindeki sırt Osmanlı’dadır. Kumsallardaki İtilaf hattı, çıkarma gününden beri kıyı ile köy arasında durur. Tahliye, bu hattın gece bırakılmasıdır. Yeni bir Kirte muharebesi değildir.

İtilaf tarafında karar, Ekim sonunda Hamilton’ın yerine gelen Charles Monro’nun tahliye önerisine dayanır. Ian Hamilton Ekim’de geri çağrılmıştır. Seddülbahir’deki kuvvet, 29. Tümen’in açtığı ve Fransız kolunun Boğaz yakasında durduğu köprübaşıdır. Aylmer Hunter-Weston bu cepheyi 29. Tümen’in, sonra VIII. Kolordu’nun komutanı olarak yürütmüştür. Henri Gouraud Haziran sonunda burada yaralanmıştır. 8 Ocak’ta kumsalları boşaltan kuvvet, Nisan’dan beri tutulan aynı uçtur.

8–9 Ocak gecesi birlikler V, W, X, Y ve S kumsallarından çekilir. Morto ve Tekke Koyu boşalır. Sabah güney uçta İtilaf köprübaşı kalmaz. Kirte zaten Osmanlı’dadır. Yarımadada, Arıburnu ve Anafartalar’dan sonra, son kara tutamağı da kalkmıştır.

Harita işareti Seddülbahir’dir. Bu, 19 Şubat’ta bombardıman edilen giriş tabyasının ve 25 Nisan çıkarmasının aynı ucudur. Kara harekâtı burada kapanır.

8–9 Ocak gecesi güney uçtaki son köprübaşı kalkar. Beş kumsal boşalır. Tekke Koyu ve Morto kenarı da boşalır. Kirte ve gerisindeki sırt zaten Osmanlı’dadır. Zığındere ve Kerevizdere o sırtın iki yanıdır ve onlar da geride kalır. Vehip Paşa’nın Güney Grubu, Temmuz’dan beri bu cephededir. Liman von Sanders’ın 5. Ordu’su yarımadada kalır. İtilaf’ın kara tutamağı, Aralık’ta kuzeyden, Ocak’ta güneyden kalkınca harekât biter. İşaret, 25 Nisan’ın da yeri olan Seddülbahir’dir.