Cephe kronolojisi
Hamilton’a talimat
13 Mart 1915
Olayın özeti
DVA kronolojisine göre Kitchener, 13 Mart 1915’te Hamilton’a son talimatlarını verdi. Kara harekâtı, bütün çabalar tüketildikten sonra filonun geçişi başaramaması koşuluna bağlanıyordu.
Hazırlık: donanmanın önceliği
Hamilton’ın yayımlanmış günlüğü, Kitchener’le görüşmesinde ordunun donanmayı destekleyen ikinci seçenek olarak ele alındığını anlatır. Kuvvetlerin tamamı hazır ve bir araya gelmeden ciddi bir harekâta girişilmemesi gerektiğini de aktarır. Bunlar Hamilton’ın görüşme anlatısıdır; uygulamanın gerçekleştiğini göstermez.
Hamilton, Gallipoli Diary I — The Start, s.8–9. 15 Mart 1915 başlıklı kayıt, önceki görüşmeyi geriye dönerek anlatır; 12 Mart görüşmesiyle 13 Mart talimatı tek belge yapılmadı. New York: George H. Doran, 1920; e-kitap yayımı 19 Eylül 2006; seçili pasaj incelemesi 1 Kasım 2026. Aktarım okundu, el yazısı defter görülmedi.
Bu anlatının kanıt kaydı
Künye: Ian Hamilton, Gallipoli Diary, cilt I, The Start; New York: George H. Doran, 1920; Project Gutenberg e-kitap no. 19317. İlgili bölüm: The Start, basılı s. 8–9; 15 Mart başlıklı kaydın önceki görüşmeyi aktaran bölümü.
Olay: 12–13 Mart 1915 · Kaydın başlığı: 15 Mart 1915 başlıklı yayımlanmış kayıt · Kitabın basımı: 1920 · Dijital aktarımın yayımı: 2006-09-19 · Pasajın erişim/incelemesi: 2026-11-01.
Kanıtın kısa Türkçe özeti: Görüşmede donanmanın önceliği ve kuvvetler toplanmadan ciddi harekâta girişilmemesi anlatılıyor. Bu ifade doğrudan alıntı değildir.
Durum: Yayımlanmış aktarımın ilgili bölümü okundu. Kapsam: 15 Mart 1915 başlıklı kayıt, önceki görüşmeyi geriye dönerek anlatır; 12 Mart görüşmesiyle 13 Mart talimatı tek belge yapılmadı. New York: George H. Doran, 1920; e-kitap yayımı 19 Eylül 2006; seçili pasaj incelemesi 1 Kasım 2026. Aktarım okundu, el yazısı defter görülmedi.
13 Mart: taslak ile onaylı kopya
Hamilton, ertesi sabahki görüşmede talimat taslakları üzerinde çalışıldığını ve düzeltilen taslakla son onaylı kopyanın Braithwaite’ın evrakında bulunduğunu yazar. Bu pasaj taslak, onaylı kopya ve Hamilton’ın sonradan yayımlanmış anlatısını ayırmayı gerektirir; burada asıl talimat belgesinin görüntüsü incelenmiş değildir.
Hamilton, Gallipoli Diary I — The Start, s.14–15. Anlatılan olay 13 Mart 1915; pasaj 15 Mart başlıklı kaydın devamındadır. Kitap 1920, e-kitap 2006; erişim 1 Kasım 2026. Yalnız ilgili paragraflar ve künye okundu, bütün eser değil.
Bu anlatının kanıt kaydı
Künye: Ian Hamilton, Gallipoli Diary, cilt I, The Start; New York: George H. Doran, 1920; Project Gutenberg e-kitap no. 19317. İlgili bölüm: The Start, basılı s. 14–15; 15 Mart başlıklı kaydın devamı.
Olay: 13 Mart 1915 · Kaydın başlığı: 15 Mart 1915 başlıklı yayımlanmış kayıt · Kitabın basımı: 1920 · Dijital aktarımın yayımı: 2006-09-19 · Pasajın erişim/incelemesi: 2026-11-01.
Kanıtın kısa Türkçe özeti: Talimat taslakları, düzeltilen taslak ve onaylı kopya ayrı anlatılıyor. Bu ifade doğrudan alıntı değildir.
Durum: Yayımlanmış aktarımın ilgili bölümü okundu. Kapsam: Anlatılan olay 13 Mart 1915; pasaj 15 Mart başlıklı kaydın devamındadır. Kitap 1920, e-kitap 2006; erişim 1 Kasım 2026. Yalnız ilgili paragraflar ve künye okundu, bütün eser değil.
Olayı nasıl okumalı?
Talimat, aynı gün bir çıkarma yapıldığı anlamına gelmez. Deniz harekâtının sonucu, kara kuvvetlerinin hazır oluşu ve sonraki uygulama kararı ayrı kayıtlardır. Bu kaynaklar birliklerin hareket saatini veya çıkarma düzenini tek başına göstermez.
Sonraki deniz taarruzunu ayrı olay olarak okuyun. 13 Mart’ın şartlı talimatı, 18 Mart sonrasında alınan kararların yerine konamaz. 18 Mart Deniz Muharebesi anlatısına geçin.
Kanıt metni ve inceleme sınırı
DVA · tarihli kurum özeti. İlgili bölüm: 13 March 1915.
Künye: Department of Veterans’ Affairs (DVA), Timeline of Australians and the Gallipoli Campaign, Anzac Portal; ilgili tarihli web girişi.
Kurumun önerdiği kaynak künyesi 2024 yılını verir; son güncelleme 6 Aralık 2024. İlk yayım tarihi ayrıca belirlenmedi. 2 Kasım 2026 kontrolü başlık/künye alanlarınadır; ilgili olay pasajının önceki erişim tarihi korunur.
Künye alanlarının kontrolü: 2026-11-02.
Kanıtın kısa Türkçe özeti: Kara harekâtı donanmanın başarısızlığına bağlandı. Bu ifade doğrudan alıntı değildir.
İlgili tarihli giriş okundu; özgün harp belgesi incelenmedi.
Olay tarihi: 13 Mart 1915 · Kaynağın yayın tarihi: 2024 · Pasajın erişim/inceleme tarihi: 2026-10-29. Durum: Kurum özetinin ilgili bölümü okundu.
Ayrıntılar ve açık kalanlar
Birliklerin tam dağılımı, kesin saatler ve koordinatlar bu kısa kaynaktan çıkarılmadı. Bir tarafın anlatısı bütün cepheye genellenmedi. Bu kaydın ayrıntılı kaynak notunu oku.