Kerevizdere Muharebesi

Kerevizdere, Kirte’nin doğusundadır. Boğaz tarafındaki deredir. Zığındere Ege yakasında kalır; Kerevizdere onun karşı kenarıdır. Seddülbahir çıkarmasında S kumsalı Morto tarafındadır ve bu Boğaz kenarının kıyı ucudur. Fransız sefer kolu 26 Nisan’dan beri cephenin bu yakasına yerleşmiştir. 12–13 Temmuz’da muharebe bu derede olur.

Osmanlı tarafında güney uç artık Güney Grubu’dur. Vehip Paşa Temmuz 1915’te bu grubun komutanı olmuştur. 5. Ordu’nun başında Liman von Sanders vardır. Kirte ve gerisindeki sırt üç büyük taarruzdan sonra Osmanlı’dadır. Zığındere muharebesi 5 Temmuz’da bitmiş, köy yine geçilememiştir. Kerevizdere, aynı köyün Boğaz yanını yoklar.

İtilaf tarafında bu kanat Fransız kolundur. Henri Gouraud Mayıs’ta kolun komutanı olmuş, Haziran sonunda Seddülbahir’de yaralanmıştır. 12 Temmuz’da kolun başında o yoktur. Yerine geçen ad bu sayfada yazılmaz. Seddülbahir cephesinin bütününü yürüten hat Aylmer Hunter-Weston’a bağlıdır. Kara harekâtının komutanı Ian Hamilton’dır. Taarruz, derenin içinden Kirte doğrultusuna yönelir.

İki gün süren muharebede dere ve yamaçlar el değiştirir gibi zorlanır. Cephe Kirte’yi geçemez. Köy Osmanlı’da kalır. Boğaz kenarındaki hat, Morto’dan gelen kıyı ile köy arasında sıkışık durur. Böylece üç Kirte, Zığındere ve Kerevizdere aynı sonuca bağlanır: güney uçtaki çıkarma, Alçıtepe’nin gerisine açılamaz.

Harita işareti derenin saha merkezidir. Bundan sonra Ağustos’a kadar adı konmuş büyük muharebe yoktur. Ağustos’taki büyük hareket kuzeydedir: Arıburnu, Conkbayırı ve Anafartalar.

Dere, Kirte ile Boğaz kıyısı arasındadır. Morto Koyu bu kenarın deniz ucudur. 25 Nisan’da S kumsalı o uçta tutulmuş, Fransız kolu 26 Nisan’dan beri bu yana yerleşmiştir. 12 Temmuz’da taarruz dereden köye doğru çıkar. 13 Temmuz’da da aynı yatakta sürer. Osmanlı hattı köyün doğu sırtını bırakmaz. İki günün sonunda cephe Kirte’nin berisinde kalır. Böylece Ege’deki Zığındere ve Boğaz’daki Kerevizdere, aynı köyün iki yanından da geçit açamaz.