Conkbayırı Muharebesi

Conkbayırı, Arıburnu koyunun gerisindeki sırtın tepesidir. 25 Nisan’da çıkarma bu koyun kıyısında kalmış, 57. Alay aynı gün sırtlara yetişince içerisi açılamamıştır. Yaz boyu hat, koy ile sırt kenarı arasında durur. Tepenin kuzeyinde Kocaçimentepe vardır. O yükseklik için haritada ayrı işaret yoktur. 6–10 Ağustos muharebesinin merkezi Conkbayırı’dır.

Osmanlı tarafında yarımada kesimi 3. Kolordu’dadır. Komutan Esat Paşa’dır. 5. Ordu’nun komutanı Liman von Sanders’tır. Mustafa Kemal, 25 Nisan’da 19. Tümen komutanıdır. 8/9 Ağustos gecesi Anafartalar Grup Komutanlığına getirilir. Conkbayırı’nı geri alan 10 Ağustos taarruzu bu görevle anılır. Aynı günlerde güneyde Kanlısırt, kuzeyde Suvla ayrı kollardır.

İtilaf tarafında ANZAK’ın komutanı William Birdwood’dur. Sırta tırmanan kol, Alexander Godley’in tümeninin kesiminden, Arıburnu’nun gerisindeki sırtlardan çıkar. Kara harekâtının komutanı Ian Hamilton’dır. 6 Ağustos’u 7 Ağustos’a bağlayan gece tırmanış başlar. Aynı gece IX. Kolordu Suvla Koyu’na çıkmaktadır. Conkbayırı, bu Ağustos hareketinin sırt üzerindeki parçasıdır.

7 ve 8 Ağustos’ta tepe el değiştirir. İtilaf birlikleri sırtın bir bölümüne çıkar. Kocaçimentepe’ye ulaşılamaz. Osmanlı ihtiyatı tepeye yetişir. 10 Ağustos’ta Mustafa Kemal’in yönettiği karşı taarruz tepeyi geri alır. Kocaçimentepe yine alınamaz. Sırt, Nisan’dan beri kapanan hattın en yüksek kavgasıdır ve Osmanlı’da kalır.

Harita işareti tepedir. Kanlısırt güney platosu, Anafartalar ise kuzeydeki koy ve köylerdir. Üçü aynı haftanın parçalarıdır. Conkbayırı’nda 10 Ağustos’tan sonra yeni bir büyük muharebe adı yoktur.

Tırmanış, Arıburnu’nun gerisindeki sırtlardan tepeye doğrudur. 7 Ağustos’ta İtilaf birlikleri sırtın bir bölümündedir. 8 Ağustos’ta tepe hâlâ paylaşılır. Kocaçimentepe’ye giden kuzey yükseklik alınamaz. 8/9 Ağustos gecesi Mustafa Kemal Anafartalar Grubu’nun komutanı olur. 10 Ağustos sabahı yönettiği karşı taarruz tepeyi geri alır. Aynı grubun 9 Ağustos’taki işi Suvla önündedir. Conkbayırı, o grubun sırt üzerindeki günüdür. Tepe Osmanlı’da kalır.